आजकाल लहान मुलांचा मोबाईल, टॅब्लेट आणि टीव्हीचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. कार्टून पाहत जेवणे, गेम खेळण्यासाठी हट्ट करणे किंवा फोन बंद केला की रडणे, हे अनेक घरांमध्ये दिसून येते. मात्र, अचानक मोबाईल हिसकावून घेणे किंवा सतत ओरडणे यामुळे परिस्थिती आणखी बिघडू शकते.
मुलांचा स्क्रीन टाइम हळूहळू कमी करण्यासाठी पालकांनी काही सोपे आणि सातत्यपूर्ण उपाय करणे गरजेचे आहे. ( Parenting Tips)
स्क्रीन टाइमची ठराविक वेळ निश्चित करा
मुलाला दिवसभर कधीही मोबाईल देण्याऐवजी स्क्रीनसाठी ठराविक वेळ ठेवा. उदाहरणार्थ, गृहपाठ पूर्ण झाल्यानंतर ३० मिनिटे किंवा दुपारच्या जेवणानंतर काही वेळ. अभ्यास, खेळ, जेवण आणि स्क्रीन टाइम यांचे साधे वेळापत्रक तयार केल्यास मुलाला नियम समजणे सोपे जाते.
अचानक फोन बंद करू नका
मूल गेम किंवा कार्टूनमध्ये गुंग असताना अचानक फोन बंद केल्यास ते चिडू शकते. त्यामुळे आधीच सूचना द्या. १० मिनिटे बाकी, नंतर ५ मिनिटे आणि शेवटी २ मिनिटे अशी आठवण करून द्या. टायमरचा वापरही करता येईल.
काही वेळ आणि ठिकाणे ‘स्क्रीन फ्री’ ठेवा
जेवणाच्या टेबलावर मोबाईल नाही, झोपण्यापूर्वी स्क्रीन नाही किंवा सकाळी उठल्यानंतर काही वेळ फोन नाही, असे नियम ठरवा. हे नियम फक्त मुलांसाठी न ठेवता पालकांनीही पाळणे महत्त्वाचे आहे. पालक स्वतः फोन बाजूला ठेवतील, तर मुलांनाही त्याचे अनुकरण करणे सोपे जाईल.( Child Development)
मोबाईलऐवजी मजेदार पर्याय द्या
फक्त फोन बंद करून मुलाला मोकळे सोडल्यास ते पुन्हा स्क्रीनची मागणी करू शकते. त्यामुळे चित्रकला, रंगकाम, कोडी, ब्लॉक्स, बोर्ड गेम्स, चेंडूचे खेळ, पुस्तके किंवा छोट्या हस्तकला यांसारखे पर्याय द्या. स्क्रीन बंद केल्यानंतरचा उपक्रम मुलासाठी आनंददायी असेल, याची काळजी घ्या. (Family Time)
रडल्यावर नियम बदलू नका
स्क्रीन टाइम कमी केल्यावर सुरुवातीला मुलाचा विरोध होणे स्वाभाविक आहे. त्याच्या भावना समजून घ्या, मात्र प्रत्येक वेळी रडल्यावर अतिरिक्त स्क्रीन टाइम देऊ नका. अन्यथा रडल्याने आपली मागणी पूर्ण होते, असा संदेश मुलाला मिळू शकतो.
पालकांचे सातत्य सर्वात महत्त्वाचे
मुलांची स्क्रीनची सवय एका दिवसात बदलणार नाही. सुरुवातीला विरोध होऊ शकतो. मात्र, ठराविक वेळ, स्क्रीन बंद करण्यापूर्वी सूचना, स्क्रीनशिवाय मनोरंजक उपक्रम आणि पालकांचे सातत्य यामुळे हळूहळू मुलांना नव्या दिनचर्येची सवय लागण्यास मदत होऊ शकते.