Narak Chaturdashi 2026 : दिवाळीतील नरक चतुर्दशी म्हणजेच छोटी दिवाळी हा सण विशेष धार्मिक महत्त्व असलेला दिवस आहे. कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथीला नरक चतुर्दशी साजरी केली जाते. या दिवशी पहाटे सूर्योदयापूर्वी उठून अभ्यंगस्नान करण्याची प्राचीन परंपरा आहे. मात्र, या दिवशी इतक्या पहाटे स्नान करण्यामागचे नेमके कारण काय? अभ्यंगस्नानाचे धार्मिक महत्त्व काय आहे आणि या परंपरेमागे कोणती पौराणिक कथा सांगितली जाते? चला तर जाणून घेऊया.
नरक चतुर्दशीला अभ्यंगस्नान का केले जाते ?
धार्मिक मान्यतेनुसार, नरक चतुर्दशीच्या दिवशी पहाटे सूर्योदयापूर्वी अभ्यंगस्नान केल्याने नरकाच्या भयापासून मुक्ती मिळते. तसेच वर्षभरातील नकारात्मकता दूर होऊन जीवनात सुख, समृद्धी आणि सकारात्मक ऊर्जेचा संचार होतो, अशी श्रद्धा आहे. या दिवशी शरीराला सुगंधी तेल लावून, उटणे लावून स्नान करण्याची परंपरा आहे. या स्नानाला अभ्यंगस्नान असे म्हणतात. दिवाळीच्या सणातील हा एक महत्त्वाचा धार्मिक विधी मानला जातो.
भगवान श्रीकृष्ण आणि नरकासुर वधाची पौराणिक कथा
पौराणिक कथेनुसार, नरकासुर नावाचा एक अत्याचारी राक्षस लोकांना त्रास देत होता. त्याने अनेक राजकन्यांना कैदेत ठेवले होते. त्याच्या अत्याचारांमुळे सर्वत्र भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. तेव्हा भगवान श्रीकृष्णांनी नरकासुराचा वध करून त्याच्या कैदेत असलेल्या १६ हजार १०० कन्यांची सुटका केली. या विजयामुळे सर्वत्र आनंदोत्सव साजरा करण्यात आला. नरकासुराच्या अत्याचारातून मुक्ती मिळाल्याच्या आनंदाचे प्रतीक म्हणून नरक चतुर्दशी साजरी केली जाते, अशी धार्मिक मान्यता आहे. याच विजयाशी अभ्यंगस्नानाची परंपरा जोडली जाते. त्यामुळे या दिवशी पहाटे स्नान करून भगवान श्रीकृष्णांचे स्मरण केले जाते आणि जीवनातील संकटे दूर होण्यासाठी प्रार्थना केली जाते.
दिवाळीच्या सणाला सुरुवात झाली की बाजारपेठांमध्ये खरेदीची लगबग पाहायला मिळते. दिवाळीच्या पाच दिवसांच्या उत्सवातील पहिला महत्त्वाचा दिवस म्हणजे ...
तेल मालिश आणि उटण्याने अभ्यंगस्नान करण्याचे महत्त्व
नरक चतुर्दशीच्या दिवशी शरीराला तेल लावून उटणे लावण्याची विशेष परंपरा आहे. अभ्यंगस्नानामध्ये प्रथम शरीराला तेलाने मालिश केली जाते आणि त्यानंतर सुगंधी उटणे लावून स्नान केले जाते. आयुर्वेदिक परंपरेनुसार, तेल मालिश केल्याने त्वचेचा कोरडेपणा कमी होण्यास मदत होऊ शकते. तसेच उटण्यामुळे त्वचेची स्वच्छता राखण्यास मदत होते. हिवाळ्याची सुरुवात होत असताना त्वचेची काळजी घेण्यासाठी ही परंपरा उपयुक्त मानली जाते.त्यामुळे अभ्यंगस्नानाला केवळ धार्मिकच नव्हे, तर पारंपरिक आरोग्यदायी महत्त्वदेखील आहे.
सूर्योदयापूर्वी स्नान केल्याने मिळते सकारात्मक ऊर्जा
अभ्यंगस्नान करण्यासाठी ब्रह्ममुहूर्त किंवा सूर्योदयापूर्वीची वेळ महत्त्वाची मानली जाते. पहाटे लवकर उठून स्नान केल्याने दिवसाची सुरुवात प्रसन्न वातावरणात होते.धार्मिक श्रद्धेनुसार, या पवित्र स्नानामुळे मनातील नकारात्मक विचार दूर होतात आणि सकारात्मकतेचा संचार होतो. स्नानानंतर देवपूजा करून दिवाळीच्या मंगलमय दिवसाची सुरुवात केली जाते.
अकाली मृत्यूच्या भयापासून मुक्ती मिळण्याची धार्मिक श्रद्धा
नरक चतुर्दशीच्या अभ्यंगस्नानाशी अकाली मृत्यूच्या भयापासून मुक्ती मिळण्याचीही एक धार्मिक मान्यता जोडलेली आहे. या दिवशी सूर्योदयापूर्वी स्नान केल्याने नरकयातना आणि अकाली मृत्यूचे भय दूर होते, अशी श्रद्धा आहे तसेच या दिवशी यमदेवाची पूजा आणि दीपदान करण्यालाही विशेष महत्त्व आहे. यमदीपदान केल्याने कुटुंबातील सदस्यांचे आरोग्य चांगले राहावे आणि त्यांना दीर्घायुष्य लाभावे, अशी प्रार्थना केली जाते.
Diwali 2026: सर्वसामान्य जनतेपासून ते व्यापाऱ्यांपर्यंत, प्रत्येकजण दिवाळी सणाच्या वर्षभर प्रतीक्षेत असतात. त्यातील दिवाळीच्या पहिल्या दिवशी येणाऱ्या ...
अभ्यंगस्नान करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
- पहाटे लवकर उठून अभ्यंगस्नानाची तयारी करावी.
- स्नानापूर्वी शरीराला योग्य तेलाने मालिश करावी.
- पारंपरिक उटणे लावून स्नान करावे.
- स्नानानंतर स्वच्छ कपडे परिधान करावेत.
- भगवान श्रीकृष्णांचे स्मरण करून देवपूजा करावी.
- कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करावी.
अभ्यंगस्नानाचे धार्मिक आणि आरोग्यदायी महत्त्व
नरक चतुर्दशीच्या दिवशी केले जाणारे अभ्यंगस्नान ही केवळ एक धार्मिक परंपरा नाही, तर शरीर आणि मनाची काळजी घेण्याची एक सुंदर प्राचीन पद्धत आहे. भगवान श्रीकृष्णांच्या नरकासुर वधाच्या स्मरणातून हा दिवस साजरा केला जातो. तेल मालिश, उटणे आणि पहाटेचे स्नान यामुळे सणाची सुरुवात प्रसन्नतेने होते.
म्हणूनच या दिवाळीत नरक चतुर्दशीच्या दिवशी अभ्यंगस्नान करून ही सुंदर परंपरा श्रद्धेने जपूया आणि आनंद, आरोग्य व समृद्धीची प्रार्थना करूया.
