अचानक पैशांची गरज भासली किंवा एखादा मोठा खर्च समोर आला, तर घरातील जुने सोन्याचे दागिने विकून पैसे उभे करणे हा अनेकांसाठी सोपा पर्याय ठरतो. अनेकजण जुने सोन्याचे दागिने देऊन त्याऐवजी नवीन दागिनेही खरेदी करतात. मात्र, ज्वेलर्सकडे जाण्यापूर्वी एक महत्त्वाची गोष्ट समजून घेणे आवश्यक आहे. जुन्या सोन्याची किंमत त्या दिवशी बाजारात असलेल्या 22 किंवा 24 कॅरेट सोन्याच्या दरानुसार थेट मिळत नाही.
जुन्या सोन्याची अंतिम किंमत ही दागिन्यांमधील सोन्याची शुद्धता, प्रत्यक्ष सोन्याचे वजन, ज्वेलर्सचा खरेदी दर आणि त्यातून केली जाणारी कपात या गोष्टींवर अवलंबून असते. अनेकदा वजन किंवा शुद्धतेच्या नावाखाली ग्राहकांना न समजणारी कपात केली जाते. त्यामुळे जुने सोने विकण्यापूर्वी त्याची किंमत कशी ठरते आणि ज्वेलर्सला कोणते प्रश्न विचारावेत, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
जुन्या सोन्याची किंमत कशी ठरवली जाते ?
जुन्या सोन्याची किंमत मुख्यतः तीन गोष्टींवर ठरते. पहिली म्हणजे दागिन्यांमध्ये असलेल्या शुद्ध सोन्याचे प्रत्यक्ष वजन, दुसरी म्हणजे सोने 22, 18 किंवा किती कॅरेटचे आहे आणि तिसरी म्हणजे त्या दिवशी ज्वेलर्स त्या शुद्धतेनुसार कोणत्या दराने सोने खरेदी करत आहे. दागिन्यांचे एकूण वजन म्हणजे त्यातील सोन्याचे वजन असे नसते. दागिन्यांमधील इतर धातू, खडे आणि सजावटीचे भाग वगळल्यानंतरच सोन्याचे निव्वळ वजन निश्चित केले जाते.
दागिन्यांचे एकूण वजन आणि सोन्याचे वजन वेगळे असते
ज्वेलर्स सर्वप्रथम तुमच्या दागिन्यांचे एकूण वजन करतो. यामध्ये सोन्यासोबत खडे, मोती, मीनाकारी, लाख आणि मेण यांचाही समावेश असू शकतो. या सर्व घटकांचे वजन वजा केल्यानंतर सोन्याचे प्रत्यक्ष वजन समोर येते. उदाहरणार्थ, तुमच्या हाराचे एकूण वजन 20 ग्रॅम आहे आणि त्यामध्ये 1.5 ग्रॅम वजनाचे खडे आहेत, तर सोन्याचे निव्वळ वजन 18.5 ग्रॅम असेल.त्यामुळे ज्वेलर्सकडून एकूण वजन आणि खडे किंवा इतर घटकांचे वजन स्वतंत्रपणे लिहून घ्या. यामुळे वजनाच्या नावाखाली होणारी अनावश्यक कपात टाळता येऊ शकते.
सोन्याची शुद्धता कशी तपासली जाते ?
दागिन्यांचे वजन केल्यानंतर त्यातील सोन्याची शुद्धता तपासली जाते. साधारणपणे 22 कॅरेट सोन्यामध्ये 91.6 टक्के, तर 18 कॅरेट सोन्यामध्ये 75 टक्के शुद्ध सोने असते. सोन्याची शुद्धता तपासण्यासाठी अनेक ज्वेलर्स X-Ray Fluorescence (XRF) मशीनचा वापर करतात. या मशीनच्या मदतीने दागिन्यांना नुकसान न पोहोचवता त्यातील धातूंची रचना तपासता येते.
मात्र, XRF तपासणी प्रामुख्याने दागिन्यांच्या पृष्ठभागाची माहिती देते. त्यामुळे काही प्रकरणांमध्ये अचूक निष्कर्षासाठी पुढील तपासणीची गरज भासू शकते.जर ज्वेलर्स तुमच्या हॉलमार्क असलेल्या दागिन्यांची शुद्धता कमी असल्याचे सांगत असेल, तर त्याच्याकडून तपासणीचा अहवाल लेखी स्वरूपात मागून घ्या.
Gold-Silver Price Crash : सोन्या-चांदीच्या दरात मोठी घसरण ! चांदी 6 हजारांनी, तर सोनं...
Gold-Silver Price Crash : सोन्या-चांदीच्या दरात पुन्हा एकदा मोठी घसरण पाहायला मिळाली आहे. बुधवारी मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर वायदे बाजार सुरू होताच दोन्ही मौल्यवान ...
20 ग्रॅम सोन्याच्या हाराची किंमत किती मिळू शकते ?
समजा, तुमच्याकडे 20 ग्रॅम वजनाचा 22 कॅरेट सोन्याचा हार आहे. त्यामध्ये 1.5 ग्रॅम वजनाचे खडे आहेत. अशावेळी सोन्याचे निव्वळ वजन 18.5 ग्रॅम असेल. 22 कॅरेट सोन्यामध्ये साधारण 91.6 टक्के शुद्ध सोने असते. त्यामुळे या हारामध्ये अंदाजे 16.95 ग्रॅम शुद्ध सोने असेल. आता समजा, 24 कॅरेट सोन्याचा बाजारभाव 13,800 रुपये प्रति ग्रॅम आहे.
तर 22 कॅरेट सोन्याचा अंदाजे दर 12,648 रुपये प्रति ग्रॅम होईल. यानुसार 18.5 ग्रॅम सोन्याची अंदाजे किंमत 2,34,000 रुपयांच्या आसपास होऊ शकते.मात्र, ही केवळ उदाहरणासाठी केलेली गणना आहे. प्रत्यक्षात ज्वेलर्सचा खरेदी दर, तपासणी, रिफायनिंग आणि इतर लागू कपातींनंतर मिळणारी रक्कम वेगळी असू शकते.
बाजारभाव नव्हे, तर जुन्या सोन्याचा खरेदी दर विचारा
ज्वेलर्स ज्या दराने नवीन सोन्याचे दागिने विकतो, त्याच दराने तो तुमचे जुने सोने खरेदी करेलच असे नाही. नवीन दागिन्यांचा विक्री दर आणि जुन्या सोन्याचा खरेदी दर वेगवेगळा असू शकतो. जुन्या सोन्याच्या खरेदी दरामध्ये हाताळणी, शुद्धता तपासणी आणि रिफायनिंग यांसारख्या खर्चांचा विचार केला जाऊ शकतो. त्यामुळे सोने विकण्यापूर्वी तुमच्या दागिन्यांच्या कॅरेटप्रमाणे लागू असलेला जुना सोने खरेदी दर विचारा.
उदाहरणार्थ, खरेदी दरात प्रति ग्रॅम 100 रुपयांचा फरक असेल, तर 10 ग्रॅम सोन्यावर 1,000 रुपये आणि 50 ग्रॅम सोन्यावर 5,000 रुपयांचा फरक पडू शकतो. तसेच टेस्टिंग आणि रिफायनिंगचे शुल्क आधीच खरेदी दरात समाविष्ट आहे की त्यासाठी वेगळी कपात केली जाणार आहे, हेही स्पष्ट करून घ्या.जुने सोने विकताना प्रत्येक कपात चुकीची असते असे नाही. मात्र, कोणत्या कारणासाठी किती रक्कम कापली जात आहे, याचा स्पष्ट हिशेब मिळणे आवश्यक आहे.
खालील गोष्टींकडे विशेष लक्ष द्या
खडे आणि इतर सजावटीचे भाग : दागिन्यांमधील रत्न, मोती, मीनाकारी, लाख आणि मेण यांचे वजन सोन्याच्या वजनातून वेगळे केले पाहिजे.
सोल्डरिंग आणि दुरुस्ती: दागिन्यांची जोडणी किंवा दुरुस्ती करताना वापरलेल्या धातूमुळे शुद्धतेवर परिणाम होऊ शकतो. त्याची नोंद तपासणीत दिसली पाहिजे.
टेस्टिंग चार्ज: सोन्याची शुद्धता तपासण्यासाठी किती शुल्क आकारले जात आहे, हे आधी विचारा.
रिफायनिंग चार्ज: सोने शुद्ध करण्यासाठी वेगळी कपात केली जात असल्यास त्याचे कारण आणि प्रमाण समजून घ्या.
अतिरिक्त कपात: शुद्धता आणि प्रक्रिया शुल्क आधीच विचारात घेतले असेल, तर पुन्हा वेगळी कपात का केली जात आहे, याचा खुलासा मागा.
वेगवेगळ्या ज्वेलर्सकडून किंमत विचारताना केवळ प्रति ग्रॅम दराची तुलना करू नका. सर्व कपातींनंतर प्रत्यक्ष हातात किती पैसे मिळणार आहेत, याची तुलना करा.
Bird Flu : भारताला बर्ड फ्लूपासून मोठा दिलासा मिळणार ! देशातील पहिली स्वदेशी H5N1 लस तयार
नवी दिल्ली : देशातील पोल्ट्री व्यावसायिक आणि कुक्कुटपालन करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. बर्ड फ्लू अर्थात H5N1 विषाणूपासून ...
BIS हॉलमार्क आणि HUID असल्यास काय फायदा होतो ?
तुमच्या सोन्याच्या दागिन्यांवर भारतीय मानक ब्युरोचे (BIS) हॉलमार्क आणि सहा अंकी HUID (Hallmark Unique Identification) क्रमांक असल्यास त्याची माहिती BIS CARE अॅपवर तपासता येते. हॉलमार्कमुळे दागिन्यांच्या प्रमाणित शुद्धतेचा पुरावा मिळतो. त्यामुळे जुने सोने विकताना ग्राहकाची बाजू अधिक मजबूत होऊ शकते.
मात्र, ज्वेलर्स स्वतःच्या पातळीवर XRF मशीनद्वारे दागिन्यांची तपासणी करू शकतो. तपासणीत हॉलमार्कपेक्षा कमी शुद्धता असल्याचे सांगितल्यास लगेच कमी किंमत स्वीकारू नका. त्याच्याकडून तपासणीचा लेखी अहवाल मागा. तुमच्या संमतीशिवाय दागिने वितळवण्यास किंवा खुरचण्यास परवानगी देऊ नका. गरज भासल्यास BIS मान्यताप्राप्त तपासणी आणि हॉलमार्किंग केंद्रात शुल्क भरून दागिन्यांची शुद्धता तपासून घेऊ शकता. शुद्धतेमध्ये तफावत आढळल्यास BIS कडे तक्रार आणि लागू असलेल्या भरपाई प्रक्रियेची माहिती घेता येते.
ज्या दुकानातून दागिने खरेदी केले, तिथेच विकताना काय काळजी घ्यावी ?
अनेक ग्राहक जुने दागिने त्याच ज्वेलर्सला परत विकतात, जिथून त्यांनी ते खरेदी केलेले असतात. मात्र, त्याच दुकानात दागिने परत विकल्यास संपूर्ण पैसे मिळतीलच, याची खात्री नसते. काही ज्वेलर्स त्यांच्या दुकानातून खरेदी केलेल्या जुन्या दागिन्यांच्या बदल्यात नवीन दागिने घेताना 100 टक्के एक्सचेंज व्हॅल्यू देऊ शकतात. मात्र, याचा अर्थ रोख पैसे घेताना देखील संपूर्ण किंमत मिळेल, असा होत नाही. ज्वेलर्सच्या धोरणानुसार रोख खरेदी करताना साधारण 3 ते 5 टक्क्यांपर्यंत कपात केली जाऊ शकते.
याशिवाय, दागिने खरेदी करताना भरलेले मेकिंग चार्जेस आणि GST साधारणपणे दागिने पुन्हा विकताना परत मिळत नाहीत. तुमच्याकडे जुन्या दागिन्यांचे खरेदी बिल असल्यास ते सोबत ठेवा. बिलामध्ये सोन्याचे आणि खड्यांचे वजन स्वतंत्रपणे नमूद केले असल्यास किंमत ठरवताना त्याचा फायदा होऊ शकतो.
जुने सोने विकण्यापूर्वी या 5 गोष्टी नक्की करा
1. दागिन्यांचे एकूण वजन आणि सोन्याचे निव्वळ वजन स्वतंत्रपणे तपासून घ्या.
2. सोन्याची शुद्धता आणि कॅरेटची लेखी माहिती मागा.
3. त्या दिवसाचा जुना सोने खरेदी दर विचारा.
4. टेस्टिंग, रिफायनिंग आणि इतर सर्व कपातींचा स्पष्ट हिशेब घ्या.
5. किमान दोन ते तीन ज्वेलर्सकडून अंतिम किंमत जाणून घेतल्यानंतरच दागिने विकण्याचा निर्णय घ्या.
लक्षात ठेवा: जुने सोने विकताना केवळ बाजारातील सोन्याचा भाव पाहून निर्णय घेऊ नका. सोन्याचे निव्वळ वजन, शुद्धता आणि सर्व कपातींनंतर मिळणारी अंतिम रक्कम समजून घेतल्यास तुमच्या सोन्याला योग्य किंमत मिळवणे सोपे होईल.