हवामानातील सततच्या बदलांमुळे संपूर्ण जगासह भारताची चिंता वाढली आहे. प्रशांत महासागरात वेगाने वाढत असलेल्या तापमानामुळे आणि सक्रिय झालेल्या 'एल निनो' (El Nino) मुळे भारत पुढील सहा महिन्यांसाठी धोक्याच्या (डेंजर झोन) भागात गेला असल्याचा गंभीर इशारा संयुक्त राष्ट्र (UN) आणि जागतिक हवामान संघटनेने (WMO) दिला आहे. या हवामान चक्रामुळे यंदाच्या वर्षी हिवाळ्याचा ऋतू जवळपास गायब होण्याची शक्यता असून, कडाक्याच्या थंडीचा अनुभव नागरिकांना मिळणार नाही.
तापमानातील विक्रमी वाढ आणि एल निनोचा प्रभाव
मध्य आणि पूर्वेकडील प्रशांत महासागरामध्ये पाण्याचे तापमान असामान्य आणि जलद पद्धतीने वाढू लागले आहे, ज्यामुळे एल निनो अधिक तीव्र होत आहे. हवामानाचा अंदाज घेणाऱ्या 'निनो ३.४' निर्देशकानुसार, समुद्राचे तापमान सामान्यपेक्षा २.२ ते २.६ अंश सेल्सिअसने वाढले आहे. विशेष म्हणजे, ही उष्णता केवळ समुद्राच्या पृष्ठभागापुरती मर्यादित नसून, जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यात प्रशांत महासागराच्या खोलवर पाण्याचं तापमान ८ अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त गरम आढळले आहे. समुद्राच्या पोटात साचलेली ही उष्णता एल निनोला अधिक भयानक बनवत आहे. जागतिक हवामान संघटनेच्या रिपोर्टनुसार, या एल निनोचा प्रभाव फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत राहणार असून, हा पॅटर्न २०२६ च्या शेवटी आपल्या उच्चांकावर पोहोचू शकतो.
दुबई : भारतीय महिला क्रिकेटपटू स्मृती मानधनाने आणखी एक विक्रम रचला आहे. तिने भारताची माजी कर्णधार मिताली राजला मागे टाकत महिला आंतरराष्ट्रीय ...
भारतात थंडी का पडणार नाही?
भारतामध्ये हिवाळा सुरू होण्यासाठी अवघे काही दिवस शिल्लक आहेत, परंतु यंदाची थंडी मागच्या वर्षांसारखी राहणार नाही. एल निनोच्या तीव्र प्रभावामुळे उत्तर आणि मध्य भारतात थंडी पडण्याची शक्यता अत्यंत रोडावली आहे. विशेषतः डिसेंबर आणि जानेवारी महिन्यात पडणारी कडाक्याची थंडी या उष्णतेच्या लाटेमुळे पूर्णपणे दबून जाऊ शकते. सुरुवातीला प्रचंड उन्हाळा, त्यानंतर मुसळधार पाऊस आणि आता पाऊस अचानक गायब होणे, यामुळे नागरिकांना यावर्षी हवामानाचे विविध आणि तीव्र रूप अनुभवावे लागले आहे.
कृषी क्षेत्रासमोर मोठे आव्हान
भारतासारख्या कृषीप्रधान देशासाठी एल निनोचा हा प्रभाव अत्यंत चिंतेचा विषय आहे. जेव्हा एल निनो आपले उग्र रूप धारण करतो, तेव्हा भारताचा मान्सून कमजोर किंवा अनिश्चित होतो. चालू वर्षातही मान्सूनवर याचा परिणाम दिसून आला आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, ऑक्टोबर ते डिसेंबर या काळात एल निनोची स्थिती आणखी गंभीर होऊ शकते. सप्टेंबर महिन्यातही पाऊस सामान्यपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. या हवामान बदलामुळे देशातील धरणांमधील पाणीसाठा वेगाने कमी होत असून, याचा थेट परिणाम शेतीचे उत्पादन आणि पिण्याच्या पाण्याच्या उपलब्धतेवर होणार आहे.
छत्रपती संभाजीनगर : शहरातील आकाशवाणी चौक परिसरातील एशियन हॉस्पिटलमध्ये शुक्रवारी पहाटेच्या सुमारास आग लागल्याची घटना घडली. आगीची माहिती मिळताच ...
ग्लोबल वॉर्मिंगची भर
एल निनोच्या या नैसर्गिक संकटात मानवनिर्मित 'ग्लोबल वॉर्मिंग' आगीत तेल ओतण्याचे काम करत आहे. वाढते प्रदूषण आणि कार्बन उत्सर्जनामुळे पृथ्वीचे तापमान आधीच वाढले होते, त्यात एल निनोच्या भरघोस वाढीमुळे परिस्थिती अधिक बिकट झाली आहे. यापूर्वी २०२३-२४ मधील एल निनोने उष्णतेचे सर्व जुने विक्रम मोडीत काढले होते आणि २०२४ हे इतिहासातील सर्वात गरम वर्ष ठरले होते. आता २०२६ च्या उत्तरार्धात येणारा एल निनो हा जुना विक्रमही मागे टाकू शकतो, अशी भीती वैज्ञानिकांनी व्यक्त केली आहे.
जागतिक स्तरावर संकटाची मालिका
केवळ भारतातच नव्हे, तर जागतिक पातळीवरही एल निनोमुळे हवामानाचा समतोल पूर्णपणे बिघडला आहे. ॲमेझॉनच्या जंगलांपासून ते आशिया आणि आफ्रिकेच्या अनेक देशांमध्ये कधी दुष्काळ तर कधी महापूर अशी टोकाची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. काही भागात जंगलांना भीषण आग लागण्याच्या घटनाही घडत आहेत. पुढील ६ ते ८ महिन्यांत जगभरात उष्णतेचे नवे उच्चांक प्रस्थापित होऊ शकतात, असा इशारा संयुक्त राष्ट्राचे महासचिव एंटोनियो गुटेरेस यांनी दिला आहे. या कठीण काळात प्रशासनाला आणि नागरिकांना हवामानातील बदलांचा सामना करण्यासाठी सतर्क राहावे लागणार आहे.
