रियाध: सौदी अरेबियाने आपल्या खनिज संपत्तीमध्ये एक मोठी भर घातली असून, मदिनातील जबल सईद भागात सुमारे ११ कोटी टन धातुक (अयस्क) संसाधने सापडल्याचा दावा केला आहे. या अवाढव्य खनिज साठ्यात जड दुर्मिळ मृदा मूलद्रव्यांसह (Rare Earth Elements) युरेनियमचेही अत्यंत उत्साहवर्धक प्रमाण आढळल्याची माहिती समोर आली आहे. सौदी अरेबियाचे ऊर्जा मंत्री प्रिन्स अब्दुलअजीज बिन सलमान यांच्या हवाल्याने ही बातमी देण्यात आली आहे.(Saudi uranium reserves)
'व्हिजन २०३०' अंतर्गत मोठी उपलब्धी
सौदी अरेबियाच्या महत्त्वाकांक्षी ‘व्हिजन २०३०’ योजनेअंतर्गत देशाची अर्थव्यवस्था आणि ऊर्जा क्षेत्राचे विविधीकरण करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. पारंपरिक तेल क्षेत्रावरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी देश आता खनिजे आणि अणुऊर्जेच्या दिशेने वेगाने पावले टाकत आहे. अशा पार्श्वभूमीवर जबल सईद प्रकल्पात चाललेल्या खाणकाम आणि भूगर्भीय अभ्यासातून हा शोध लागला आहे. या धातुकामध्ये दुर्मिळ खनिजांचे प्रमाण मोठे असून, युरेनियमच्या उपस्थितीमुळे सौदी अरेबियाचे जागतिक स्तरावर ऊर्जा आणि सामरिक महत्त्व अनेक पटींनी वाढणार आहे.(Saudi uranium reserves)
ऐतिहासिक आणि सामरिक महत्त्व
ज्या मदिना परिसरात हा शोध लागला आहे, त्याला इस्लामी इतिहासात अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. मदिना हे मक्क्यानंतर इस्लाममधील दुसरे सर्वात पवित्र ठिकाण आहे. पैगंबर मोहम्मद यांनी ६२२ मध्ये मक्केतून मदिनेकडे हिजरत केल्यानंतर हे शहर इस्लामच्या विकासाचे मुख्य केंद्र बनले होते. प्रादेशिक पातळीवर (विशेषतः इराणसोबत) तणाव वाढलेला असताना मिळालेला हा युरेनियमचा साठा सौदीच्या धोरणात्मक सुरक्षिततेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.(Saudi uranium reserves)
अमेरिका-सौदी अणुऊर्जा करार आणि युरेनियम संवर्धन
युरेनियमच्या या शोधाला विशेष भू-राजकीय महत्त्व प्राप्त झाले आहे, कारण काही महिन्यांपूर्वीच अमेरिका आणि सौदी अरेबियामध्ये नागरी अणुऊर्जा कार्यक्रम विकसित करण्याबाबत ऐतिहासिक करार झाला आहे. जुलै महिन्यात झालेल्या या द्विपक्षीय सुरक्षा आणि भागीदारी करारानुसार, अमेरिकी कंपन्या सौदीच्या नागरी अणुऊर्जा कार्यक्रमाच्या विकासात मदत करणार आहेत. विशेष म्हणजे, या करारांतर्गत सौदी अरेबियाला आपल्याच भूमीवर युरेनियम संवर्धन करण्याचा पर्याय मिळणार असून, या प्रक्रियेसाठी अमेरिकी देखरेखीची सक्ती असणार नाही. यामुळे मदिना परिसरात युरेनियमयुक्त धातुकाचे साठे सापडणे सौदी अरेबियाच्या अणुऊर्जा महत्त्वाकांक्षांना मोठी गती देणारे ठरणार आहे. त्याचबरोबर, जड दुर्मिळ मृदा मूलद्रव्यांची उपलब्धता सौदी अरेबियासाठी खनिज आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात नव्या जागतिक संधींचे दरवाजे उघडणारी ठरणार आहे.(Saudi uranium reserves)
