UPI Rules : UPI वापरकर्त्यांसाठी महत्त्वाची बातमी; ₹२,००० पेक्षा जास्त व्यवहारावर शुल्क भरावे लागणार का? जाणून घ्या सरकारचे नियम

September 15, 2026 05:47 PM

मुंबई : भारतात डिजिटल पेमेंटसाठी सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या माध्यमांपैकी एक असलेल्या युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) बाबत ग्राहकांसाठी महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. UPI व्यवहारांवर शुल्क आकारले जाण्याच्या चर्चांना अर्थ मंत्रालयाने स्पष्टीकरण देत स्पष्ट केले आहे की, ₹२,००० पर्यंतच्या UPI व्यवहारांवर कोणतेही प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष शुल्क आकारले जाणार नाही. (UPI Rules)

१४ सप्टेंबर रोजी अर्थ मंत्रालयाने जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार, बँका किंवा पेमेंट सिस्टम प्रदात्यांना या व्यवहारांवर शुल्क आकारता येणार नाही. संरक्षित इलेक्ट्रॉनिक पेमेंट पद्धतींमध्ये RuPay डेबिट कार्डद्वारे होणाऱ्या पेमेंटचाही समावेश करण्यात आला आहे. (UPI Rules)

₹२,००० पेक्षा जास्त UPI पेमेंटवर शुल्क लागणार का?

सरकारच्या स्पष्टीकरणाचा अर्थ असा नाही की, ₹२,००० पेक्षा जास्त रकमेचा UPI व्यवहार केल्यास ग्राहकांकडून आपोआप शुल्क आकारले जाईल. सध्या मोठ्या रकमेच्या UPI पेमेंटसाठी ग्राहकांकडून कोणतेही सरकारी-अधिसूचित शुल्क लागू करण्यात आलेले नाही.

पेमेंट अँड सेटलमेंट सिस्टम्स कायद्यातील अलीकडील बदलांमुळे काही विशिष्ट परिस्थितीत शुल्क आकारण्यासाठी नियामक चौकट उपलब्ध झाली आहे. मात्र, त्याचा अर्थ सर्वसामान्य ग्राहकांच्या UPI व्यवहारांवर शुल्क लागू झाले असा होत नाही. (UPI Rules)

Maharashtra Cabinet Decisions : मंत्रिमंडळाचे ७ मोठे निर्णय; शेतकरी, साखर कारखाने अन् नगरपरिषदांना दिलासा

मुंबई : राज्य मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत विविध महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आले. सहकारी साखर कारखान्यांना सॉफ्ट लोन देण्यापासून राज्याच्या प्रमुख धोरणे ...

MDR म्हणजे काय?

मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) म्हणजे डिजिटल व्यवहारावर प्रक्रिया करण्यासाठी पेमेंट इकोसिस्टममधील संबंधित घटकांना दिले जाणारे शुल्क. सरकारने यापूर्वी स्पष्ट केले आहे की, काही विशिष्ट मर्यादेपेक्षा अधिक रकमेच्या निवडक व्यापारी व्यवहारांवर MDR लागू होऊ शकतो. (UPI Rules)

उद्योग क्षेत्रात निवडक व्यापारी व्यवहारांसाठी सुमारे ०.२५ ते ०.४ टक्के नाममात्र MDR लागू करण्याबाबत चर्चा आहे. मात्र, असा कोणताही दर अद्याप अधिकृतपणे जाहीर करण्यात आलेला नाही. तसेच UPI पेमेंट करण्यासाठी ग्राहकांकडून थेट शुल्क आकारण्याची घोषणा झालेली नाही. (UPI Rules)

त्यामुळे ₹२,००० ही UPI व्यवहारांसाठी नवीन कमाल मर्यादा किंवा त्यापुढे ग्राहकांना शुल्क लागण्याची निश्चित सीमा आहे, असे समजणे चुकीचे ठरेल. (UPI Rules)

UPI व्यवहारांमध्ये विक्रमी वाढ

देशात UPI चा वापर सातत्याने वाढत आहे. UPI सेवा देणाऱ्या बँकांची संख्या आर्थिक वर्ष २०१६-१७ मधील ४४ वरून जुलै २०२६ पर्यंत ७४१ झाली आहे. त्याचबरोबर जुलै २०२६ मध्ये UPI व्यवहारांनी २,३६६ कोटींचा विक्रमी टप्पा गाठला.

Hirakani Kaksha Maharashtra : स्तनदा मातांसाठी एसटीचा मोठा निर्णय! राज्यभरातील एसटी बसस्थानकांवर उभारणार १२५ ‘हिरकणी कक्ष’

मुंबई : महाराष्ट्रातील महिला प्रवाशांसाठी विशेषतः स्तनदा मातांसाठी सुरक्षित, स्वच्छ आणि खासगी सुविधा उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने महाराष्ट्र ...

UPI चा विस्तार वाढत असताना त्यासाठी आवश्यक असलेल्या डिजिटल पायाभूत सुविधांच्या शाश्वततेबाबतही चर्चा सुरू आहे. विशेषतः इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी कमकुवत असलेल्या भागांमध्ये डिजिटल पेमेंटचा वापर वाढवण्यासाठी ऑफलाइन UPI सोल्यूशन्स विकसित करण्यावरही काम केले जात आहे. (UPI Rules)

ग्राहकांसाठी सध्याची स्थिती काय?

थोडक्यात, ₹२,००० पेक्षा जास्त UPI व्यवहार केल्यामुळे ग्राहकांकडून आपोआप शुल्क आकारले जाणार नाही. सध्या ग्राहकांसाठी अशा कोणत्याही सरकारी-अधिसूचित शुल्काची घोषणा झालेली नाही. MDR संदर्भातील चर्चा मुख्यतः निवडक व्यापारी व्यवहारांशी संबंधित आहे. (UPI Rules)