शहराच्या झगमगाटापासून दूर... शहापुरात उलगडणार ताऱ्यांचे विश्व; महाराष्ट्रातील नवे डार्क स्काय झोन

ठाणे: ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर येथे उभारण्यात आलेले पहिले अत्याधुनिक आणि हाय-टेक 'सॅपो' (SAPO) तारांगण सध्या संपूर्ण राज्यभरात खगोलप्रेमींचे मुख्य आकर्षण ठरले आहे. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाला नुकतीच ठाणे जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी डॉ. श्रीकृष्ण पांचाळ आणि जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी रणजित यादव यांनी विशेष भेट दिली. त्यांच्यासोबत स्थानिक आमदार दौलतराव दरोडा, तहसीलदार परमेश्वर कासुळे आणि खगोल अभ्यासक दा.कृ. सोमण हे देखील उपस्थित होते. या सर्व मान्यवरांनी संपूर्ण रात्रभर मोठ्या दुर्बिणींच्या साहाय्याने आकाशातील ताऱ्यांचे व ग्रहगोलांचे केलेले थेट निरीक्षण या भेटीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य ठरले.

रात्रभर चालले अद्भूत खगोलीय निरीक्षण

प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी या तारांगणातील अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला. जिल्हाधिकारी डॉ. श्रीकृष्ण पांचाळ आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी रणजित यादव यांनी मोठ्या दुर्बिणीतून सौरडाग, सौर ज्वाला, शनीची कड्यांची वलये, गुरू ग्रहाचे चार प्रमुख चंद्र, शुक्र ग्रह तसेच आकाशगंगेतील इतर अनेक अद्भूत गोष्टींचा सखोल अभ्यास केला. या अनोख्या खगोल महोत्सवात ठाणे जिल्हा परिषद शाळेतील काही होतकरू विद्यार्थी आणि शिक्षकही मोठ्या उत्साहाने सहभागी झाले होते, ज्यांनी रात्रीच्या आकाशाचे थेट दर्शन घेतले.

विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानाची गोडी आणि अंधश्रद्धा निर्मूलन

या प्रकल्पाच्या माध्यमातून जिल्हा परिषद शाळेतील विद्यार्थ्यांना खगोलविज्ञानाचे धडे थेट अनुभवायला मिळणार आहेत. याविषयी बोलताना जिल्हाधिकारी डॉ. श्रीकृष्ण पांचाळ यांनी सांगितले की, "अशा प्रकारच्या उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांच्या मनात विज्ञानाची आणि खगोलविज्ञानाची गोडी निर्माण होईल, तसेच समाजातील अंधश्रद्धा दूर होण्यास मोठी मदत होईल." शहापूर हे भविष्यात खगोलप्रेमींसाठी एक उत्तम केंद्र बनेल, असा ठाम विश्वास त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.

शहापूर होणार 'डार्क स्काय झोन'!

ज्येष्ठ खगोल अभ्यासक दा.कृ. सोमण यांनी शहापूर परिसराला महाराष्ट्र सरकारने 'डार्क स्काय झोन' (Dark Sky Zone) म्हणून घोषित करावे आणि या प्रकल्पाकडे जाणारा रस्ता रुंद करावा, अशी महत्त्वाची मागणी केली. यावर अत्यंत सकारात्मक प्रतिक्रिया देत जिल्हाधिकारी डॉ. श्रीकृष्ण पांचाळ यांनी शहापूरला 'डार्क स्काय झोन' घोषित करण्यासाठी शासनाकडे तातडीने प्रस्ताव पाठवण्याचे मोठे आश्वासन दिले. तसेच आमदार दौलतराव दरोडा यांनीही पर्यटकांच्या सोयीसाठी रस्ता रुंदीकरण लवकरात लवकर मार्गी लावण्याचे जाहीर केले.

तरुणांच्या जिद्दीतून उभा राहिला प्रकल्प

शहापूरचे तरुण संचालक निलेश ठाकूर, गिरीश ठाकूर आणि राज छेडा यांनी हा 'सॅपो' प्रकल्प उभा केला आहे. पावसाळ्यापूर्वी याचे उद्घाटन झाले होते. खगोलशास्त्राचा प्रसार करण्यासाठी दा.कृ. सोमण आपले मौल्यवान ग्रंथ या प्रकल्पाला देणगी म्हणून देणार आहेत. जिल्ह्यातील सर्व नागरिक आणि विद्यार्थ्यांनी आवर्जून या विज्ञानप्रेमी प्रकल्पाला भेट द्यावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.